Na zachodnim brzegu Nilu w Luksorze stoją dwa monumentalne posągi, które od tysięcy lat przyciągają uwagę podróżników. To Kolosy Memnona, jedne z najbardziej rozpoznawalnych zabytków starożytnych Teb.

Ich obecność może zaskakiwać. Dwa ogromne posągi stoją dziś w otwartej przestrzeni, otoczone pozostałościami starożytnego krajobrazu. Nie widać jednak monumentalnej świątyni, której niegdyś strzegły. Właśnie ta różnica między dzisiejszym widokiem a pierwotnym wyglądem tego miejsca sprawia, że Kolosy Memnona są tak fascynujące.

Posągi przedstawiają faraona Amenhotepa III, władcę XVIII dynastii. Pierwotnie znajdowały się przed wejściem do jego ogromnej świątyni grobowej, znanej jako Świątynia Milionów Lat. Kompleks powstał na zachodnim brzegu Nilu, czyli w części starożytnych Teb związanej z kultem zmarłych i królewskimi nekropoliami.

Dzisiaj Kolosy są jednym z pierwszych zabytków, które wielu turystów ogląda podczas wycieczki po zachodnim brzegu Luksoru. Często stanowią początek trasy prowadzącej dalej do Doliny Królów, świątyni Hatszepsut, Ramesseum czy Medinet Habu.

Ale historia tych dwóch gigantycznych posągów jest znacznie ciekawsza niż sugeruje krótki postój przy drodze.

Kim był Amenhotep III?

Aby zrozumieć znaczenie Kolosów Memnona, trzeba najpierw poznać ich twórcę.

Amenhotep III panował w XVIII dynastii Nowego Państwa. Jego rządy przypadają na okres, który był dla Egiptu czasem wielkiej potęgi, rozwoju budownictwa i intensywnych kontaktów międzynarodowych. Egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytności podkreśla skalę projektów budowlanych tego władcy.

Amenhotep III pozostawił po sobie ogromną liczbę monumentalnych dzieł.

Budował zarówno na wschodnim, jak i zachodnim brzegu Nilu. Jego panowanie kojarzy się z rozbudową świątyń, kolosalnymi posągami i rozwiniętym programem artystycznym.

Kolosy Memnona są jednym z najbardziej spektakularnych przykładów tej monumentalności.

Nie były jednak niezależnymi pomnikami.

Stanowiły część znacznie większego projektu.

Gdzie znajdują się Kolosy Memnona?

Kolosy stoją na zachodnim brzegu Nilu w Luksorze, na terenie starożytnych Teb.

To właśnie tutaj znajdowała się nekropolia królewska oraz wiele świątyń grobowych faraonów. Współczesny Luksor zachował niezwykłe pozostałości tego świata.

Na zachodnim brzegu można dziś odwiedzić między innymi:

• Kolosy Memnona,
• Dolinę Królów,
• świątynię Hatszepsut w Deir el-Bahari,
• Ramesseum,
• Medinet Habu,
• grobowce dostojników,
• pozostałości Świątyni Milionów Lat Amenhotepa III.

Cały obszar starożytnych Teb i ich nekropolii został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 roku.

Kolosy Memnona są więc częścią znacznie większego krajobrazu archeologicznego.

Dlaczego faraon został przedstawiony jako siedzący gigant?

Dwa posągi przedstawiają Amenhotepa III siedzącego na tronie.

To bardzo ważny szczegół.

W starożytnym Egipcie monumentalna rzeźba królewska nie miała być wyłącznie realistycznym portretem. Miała także przekazywać informacje o pozycji władcy, jego trwałości i związku z boskim porządkiem.

Ogromna skala posągów wzmacniała ten przekaz.

Faraon siedzący przed świątynią nie był przedstawiany jako zwykły człowiek. Jego monumentalny wizerunek miał dominować nad otoczeniem.

Kolosy można więc rozumieć jako część architektury reprezentacyjnej i religijnej, a nie tylko jako ogromne rzeźby.

Jak wysokie są Kolosy Memnona?

Kolosy były ogromne już w starożytności.

Ich monumentalność wynikała zarówno z wysokości samych figur, jak i z faktu, że stały na potężnych podstawach przed wejściem do wielkiej świątyni.

Współcześnie posągi są uszkodzone, a część ich pierwotnych elementów nie zachowała się.

Dlatego podczas oglądania warto pamiętać, że to, co widzimy dzisiaj, nie przedstawia całego pierwotnego kompleksu.

Dwa posągi były tylko jego przednią częścią.

Za nimi znajdowała się ogromna Świątynia Milionów Lat Amenhotepa III.

Czym była Świątynia Milionów Lat?

To jeden z najważniejszych elementów historii Kolosów.

Współczesny turysta może mieć wrażenie, że dwa posągi stoją samotnie na pustkowiu. W rzeczywistości były one ustawione przed monumentalnym kompleksem świątynnym.

Świątynia Amenhotepa III była miejscem związanym z jego kultem pośmiertnym i królewską pamięcią.

Metropolitan Museum of Art opisuje Kolosy jako dwa monumentalne siedzące posągi króla, które stały przed wejściem do jego ogromnej świątyni grobowej w zachodnich Tebach.

To właśnie dlatego ich obecne położenie jest tak interesujące.

Posągi przetrwały, podczas gdy większość świątyni została zniszczona lub rozebrana w późniejszych okresach.

Dlaczego świątynia zniknęła?

Historia Świątyni Milionów Lat Amenhotepa III jest pełna zniszczeń, przebudów i ponownego wykorzystywania kamienia.

Kompleks ucierpiał między innymi wskutek silnego trzęsienia ziemi w starożytności. Z czasem jego elementy były również wykorzystywane w innych konstrukcjach.

Egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytności prowadzi obecnie prace archeologiczne i konserwatorskie na terenie świątyni. Badania pokazują, że pod ziemią nadal znajdują się liczne fragmenty monumentalnego kompleksu.

Oznacza to, że Kolosy nie są jedynym śladem tego miejsca.

Są raczej najbardziej widocznym fragmentem znacznie większej historii.

Co znajduje się za Kolosami?

Właśnie tutaj zaczyna się jedna z najbardziej interesujących części zwiedzania.

Za posągami znajdują się pozostałości świątyni, a archeolodzy od wielu lat odkrywają kolejne elementy kompleksu.

Podczas współczesnych badań odnaleziono między innymi fragmenty ogromnych posągów, przedstawienia sfinksów, liczne wizerunki bogini Sechmet, fragmenty kolumn oraz dekorowane ściany.

Odkrycia pokazują, że świątynia była znacznie bardziej rozbudowana, niż mogłoby się wydawać na podstawie dzisiejszego krajobrazu.

Nie jest to więc zamknięta historia.

Archeolodzy nadal badają pozostałości kompleksu.

Kolosy Memnona i Świątynia Milionów Lat

Nazwa „Świątynia Milionów Lat” może brzmieć tajemniczo.

Nie chodzi jednak o świątynię, która miała fizycznie przetrwać miliony lat.

Określenie odnosi się do królewskiej idei trwałości kultu i pamięci o władcy.

Takie świątynie powstawały na zachodnim brzegu Teb i były związane z kultem zmarłego faraona.

Ich funkcja różniła się od funkcji grobowca.

To ważne rozróżnienie.

Grobowiec był miejscem pochówku. Świątynia grobowa była natomiast przestrzenią kultową, w której odbywały się rytuały związane z królem po jego śmierci.

Kolosy były więc częścią większego systemu religijnego.

Dlaczego zachodni brzeg Nilu był tak ważny?

W starożytnym Egipcie zachodni brzeg Nilu miał silne znaczenie związane ze światem zmarłych.

Egipskie Ministerstwo Turystyki i Starożytności wyjaśnia, że wybór zachodniej strony Nilu dla królewskiej nekropolii wiązał się między innymi z symbolicznym zachodem słońca. Słońce zachodziło na zachodzie, a następnie miało odrodzić się na wschodzie. Ten cykl był ważnym elementem egipskich wyobrażeń o śmierci i odrodzeniu.

Dlatego zachodni brzeg Teb nie był przypadkowym miejscem.

Powstał tutaj ogromny krajobraz świątyń, grobowców i miejsc związanych z pamięcią o zmarłych.

Kolosy doskonale wpisują się w tę symbolikę.

Dlaczego mówi się na nie „Kolosy Memnona”?

To jedna z najbardziej znanych historii związanych z posągami.

Ich współczesna nazwa nie pochodzi od imienia faraona Amenhotepa III.

Została związana z greckim bohaterem Memnonem, który według mitologii był królem Etiopii i synem Eos, bogini jutrzenki.

Grecy utożsamiali jeden z posągów z Memnonem.

Powodem był między innymi słynny fenomen dźwiękowy związany z posągiem.

„Śpiewający Memnon” – legenda i rzeczywistość

W starożytności jeden z Kolosów miał wydawać dźwięk o poranku.

Podróżnicy z czasów grecko-rzymskich opisywali niezwykły fenomen, który pojawiał się po wschodzie słońca.

W związku z tym posąg zaczął być kojarzony z Memnonem witającym swoją matkę Eos.

Zjawisko stało się sławne w świecie antycznym.

Warto jednak rozdzielić starożytną obserwację od późniejszej legendy.

Nie oznacza to, że posąg rzeczywiście „śpiewał” w nadprzyrodzony sposób.

Najczęściej przyjmuje się, że dźwięk mógł być związany z właściwościami uszkodzonego kamienia oraz zmianami temperatury i wilgotności o świcie.

Późniejsza naprawa posągu sprawiła, że słynny dźwięk przestał być słyszalny.

Dlaczego Kolosy były naprawiane?

Posągi nie pozostały przez tysiące lat całkowicie nietknięte.

W czasach rzymskich podjęto działania mające na celu naprawę jednego z posągów.

Według tradycji właśnie po tej naprawie słynny dźwięk przestał się pojawiać.

To ciekawy przykład tego, jak historia zabytku zmieniała się przez kolejne epoki.

Dla starożytnych Greków i Rzymian Kolosy miały inne znaczenie niż dla pierwotnych twórców.

Każda epoka dopisywała do nich własną interpretację.

Kolosy Memnona jako świadkowie zmian

Przez tysiące lat posągi przetrwały zmiany polityczne, religijne i kulturowe.

Widzieli rozwój Teb, zmiany kolejnych dynastii, okres grecki i rzymski, a następnie wiele późniejszych etapów historii Egiptu.

Ich przetrwanie jest tym bardziej niezwykłe, że świątynia, której były częścią, w dużej mierze zniknęła.

Dzisiaj Kolosy są więc nie tylko zabytkiem Amenhotepa III.

Są również świadectwem długiej historii zachodniego brzegu Luksoru.

Co przedstawiają detale posągów?

Podczas wizyty warto spojrzeć na Kolosy z bliska.

Na tronach i podstawach zachowały się elementy dekoracji i inskrypcji.

Można również zwrócić uwagę na przedstawienia znajdujące się przy nogach faraona.

Monumentalne posągi królewskie często przedstawiały członków rodziny w mniejszej skali, podkreślając hierarchię.

W przypadku Kolosów warto jednak przede wszystkim obserwować sposób, w jaki rzeźba została połączona z architekturą.

Posąg nie miał funkcjonować jako samotna figura.

Miał tworzyć monumentalną fasadę świątyni.

Dlaczego posągi są ustawione właśnie tutaj?

Ich położenie miało znaczenie.

Kolosy znajdowały się przy wejściu do kompleksu Amenhotepa III.

Pełniły więc funkcję reprezentacyjną i symboliczną.

Widz, który zbliżał się do świątyni, najpierw napotykał monumentalny wizerunek władcy.

Dzięki temu przejście do przestrzeni świątynnej miało określony charakter.

To przykład tego, jak starożytni Egipcjanie wykorzystywali skalę architektury do tworzenia wrażenia potęgi.

Kolosy Memnona na trasie zachodniego brzegu

Dla turystów odwiedzających Luksor Kolosy Memnona są często jednym z pierwszych przystanków na zachodnim brzegu.

Taka kolejność ma praktyczny sens.

Posągi znajdują się przy głównej trasie prowadzącej w kierunku najważniejszych zabytków zachodnich Teb.

W ciągu jednego dnia można połączyć ich oglądanie z wizytą w:

• Dolinie Królów,
• świątyni Hatszepsut,
• Ramesseum,
• Medinet Habu,
• wybranych grobowcach dostojników.

Dokładny program zależy oczywiście od organizatora wycieczki oraz czasu przeznaczonego na zwiedzanie.

Kolosy Memnona jako pierwszy punkt dnia

Wiele wycieczek zatrzymuje się przy Kolosach stosunkowo wcześnie.

Ma to kilka zalet.

Po pierwsze, rano temperatura może być bardziej komfortowa niż w środku dnia.

Po drugie, światło może być interesujące dla fotografów.

Po trzecie, krótki postój przy Kolosach pozwala następnie kontynuować trasę w kierunku kolejnych zabytków.

Warto jednak pamiętać, że zachodni brzeg Luksoru jest rozległy.

Dlatego wygodne buty, woda i ochrona przed słońcem są bardzo przydatne.

Jak połączyć Kolosy Memnona z Doliną Królów?

To jedno z najbardziej naturalnych połączeń podczas zwiedzania Luksoru.

Dolina Królów była królewską nekropolią Nowego Państwa. Znajduje się tam ponad sześćdziesiąt znanych grobowców oraz dodatkowe niedokończone konstrukcje.

Kolosy i Dolina Królów pokazują dwa różne aspekty tego samego świata.

Kolosy reprezentują monumentalny, publiczny wymiar pamięci o faraonie.

Grobowce pokazują natomiast bardziej ukrytą przestrzeń związaną z pochówkiem i życiem pozagrobowym.

Dzięki temu oba miejsca świetnie się uzupełniają.

Kolosy Memnona i świątynia Hatszepsut

Kolejnym ważnym punktem zachodniego brzegu jest świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari.

Jej architektura różni się zdecydowanie od tego, co widzimy przy Kolosach.

Kolosy są potężnymi siedzącymi figurami ustawionymi na otwartej przestrzeni.

Świątynia Hatszepsut wykorzystuje natomiast tarasy, rampy i naturalny krajobraz klifów.

Porównanie obu miejsc pokazuje różnorodność architektury królewskiej w starożytnych Tebach.

Kolosy Memnona a Ramesseum

Ramesseum, świątynia grobowa Ramzesa II, to kolejny ważny punkt zachodniego brzegu.

Wizyta tutaj pozwala porównać monumentalne projekty dwóch wielkich faraonów.

Amenhotep III i Ramzes II należeli do władców, którzy szczególnie mocno wykorzystywali monumentalną architekturę do budowania pamięci o swojej osobie.

Kolosy Memnona są więc dobrym początkiem rozmowy o tym, jak faraonowie wykorzystywali świątynie i rzeźby do przedstawiania swojej pozycji.

Współczesna archeologia nadal odkrywa świątynię

Jednym z najbardziej fascynujących elementów tego miejsca jest fakt, że badania nadal trwają.

Projekt konserwacji Kolosów Memnona i świątyni Amenhotepa III rozpoczął się w 1998 roku pod nadzorem egipskich służb zabytków i Niemieckiego Instytutu Archeologicznego.

W kolejnych latach odkrywano kolejne elementy kompleksu.

Wśród znalezisk znalazły się między innymi monumentalne przedstawienia sfinksów, posągi Sechmet, fragmenty kolumn i dekorowane elementy architektury.

To oznacza, że historia Kolosów nie jest zamkniętym rozdziałem.

Każda nowa kampania archeologiczna może dostarczyć kolejnych informacji o świątyni i jej pierwotnym wyglądzie.

Co nowe odkrycia mówią o świątyni?

Odkrycia pokazują, że kompleks był ogromny.

Badacze odnajdywali elementy, które pomagają odtworzyć jego plan, dekorację oraz funkcje.

W jednym z projektów odkryto między innymi dwie monumentalne rzeźby sfinksów o długości około ośmiu metrów. Związano je z początkiem drogi procesyjnej w obrębie kompleksu i obchodami związanymi ze świętami religijnymi.

Inne znaleziska wskazują na obecność licznych przedstawień bogów.

Dzięki temu możemy lepiej wyobrazić sobie pierwotną świątynię.

Nie była to pojedyncza budowla.

Był to ogromny kompleks pełen posągów, kolumn, dziedzińców i przestrzeni ceremonialnych.

Kolosy Memnona a święto Heb-Sed

Amenhotep III obchodził Heb-Sed, czyli jubileusz królewski związany z odnowieniem władzy.

Jego znaczenie było zarówno religijne, jak i polityczne.

Badania świątyni Amenhotepa III przyniosły również inskrypcje i sceny związane z obchodami tego święta.

Właśnie dlatego ogromny program rzeźbiarski świątyni nie powinien być traktowany wyłącznie jako dekoracja.

Przedstawienia bogów, faraona i ceremonii tworzyły część większego systemu ideologicznego.

Czy Kolosy naprawdę były „strażnikami”?

Określenie „strażnicy zachodniego brzegu” jest bardzo popularne w materiałach turystycznych.

W sensie dosłownym nie należy jednak rozumieć go tak, jakby posągi pełniły funkcję strażników w dzisiejszym znaczeniu.

Ich najważniejszą rolą była monumentalna reprezentacja faraona oraz funkcja związana z kompleksem świątynnym.

Można natomiast powiedzieć, że symbolicznie dominowały nad wejściem do świątyni i tworzyły jej monumentalną oprawę.

To bardziej precyzyjne określenie ich funkcji.

Dlaczego zachwycają nawet osoby, które nie interesują się historią?

Ponieważ ich skala działa natychmiast.

Nie trzeba znać hieroglifów ani historii XVIII dynastii, aby zobaczyć, że mamy przed sobą coś niezwykłego.

Dwa ogromne posągi siedzące pośród współczesnego krajobrazu tworzą mocny kontrast.

Dopiero później pojawiają się pytania:

Kim był przedstawiony władca?

Dlaczego zbudowano tak ogromne figury?

Gdzie jest świątynia?

Dlaczego nazywają się Kolosami Memnona?

Co znajdowało się tutaj trzy tysiące lat temu?

I właśnie te pytania sprawiają, że krótki postój może zamienić się w fascynującą lekcję historii.

Kolosy Memnona dla fotografów

Kolosy są również interesującym miejscem dla osób lubiących fotografię.

Warto wykorzystać ich skalę.

Zdjęcie wykonane z odpowiedniej odległości może pokazać nie tylko posągi, lecz także otaczający je krajobraz.

Interesujące mogą być również detale twarzy, tronu, nóg oraz podstawy.

Rano światło może tworzyć wyraźne cienie i podkreślać strukturę kamienia.

Dobrym pomysłem jest także wykonanie zdjęcia, na którym widać człowieka obok posągu. Dzięki temu łatwiej pokazać ich rzeczywistą skalę.

Jak zachować się przy zabytku?

Kolosy Memnona są częścią niezwykle cennego stanowiska archeologicznego.

Podczas zwiedzania warto:

• nie dotykać zabytkowych powierzchni bez potrzeby,
• nie wspinać się na elementy archeologiczne,
• przestrzegać wskazówek przewodnika i obsługi,
• nie pozostawiać śmieci,
• fotografować z poszanowaniem obowiązujących zasad,
• nie zabierać żadnych fragmentów kamienia ani innych elementów.

Ochrona takiego miejsca jest wspólną odpowiedzialnością turystów, przewodników i instytucji zajmujących się dziedzictwem.

Wycieczka do Luksoru z Hurghady

Dla osób wypoczywających w Hurghadzie wycieczka do Luksoru może być ciekawą zmianą tempa.

Po dniach spędzonych nad Morzem Czerwonym można zobaczyć zupełnie inną stronę Egiptu.

Zamiast raf koralowych i wysp pojawiają się świątynie, posągi, grobowce i krajobraz doliny Nilu.

Kolosy Memnona często stanowią jeden z pierwszych punktów takiej trasy.

Jeśli planujesz wyjazd z yallawycieczkizhurghady, warto przed rezerwacją sprawdzić dokładny program. Nie wszystkie wycieczki obejmują identyczne zabytki, a czas przeznaczony na poszczególne miejsca może się różnić.

Dobrze zaplanowany program pozwala zobaczyć więcej bez niepotrzebnego pośpiechu.

Co zabrać na zachodni brzeg Luksoru?

Przy całodniowym zwiedzaniu warto przygotować się przede wszystkim na słońce i długi czas spędzony na zewnątrz.

Przydatne będą:

• wygodne buty,
• lekka odzież,
• nakrycie głowy,
• okulary przeciwsłoneczne,
• krem z filtrem,
• woda,
• aparat lub telefon,
• dodatkowa bateria lub powerbank.

Warto również pamiętać, że zachodni brzeg obejmuje wiele stanowisk.

Dolina Królów, świątynia Hatszepsut i inne zabytki wymagają chodzenia po nierównym terenie.

Komfort może więc mieć duże znaczenie.

Kolosy Memnona – nie tylko krótki postój

Wiele osób robi przy Kolosach kilka zdjęć i szybko rusza dalej.

To zrozumiałe, ponieważ program wycieczki do Luksoru może być intensywny.

Warto jednak poświęcić choć kilka minut na zrozumienie miejsca.

Spójrz na posągi i wyobraź sobie, że przed nimi znajdowała się kiedyś ogromna świątynia.

Pomyśl o tym, jak wyglądał zachodni brzeg Teb, kiedy kompleks Amenhotepa III funkcjonował w pełnej okazałości.

Następnie spójrz na współczesny krajobraz.

Ta różnica między przeszłością a teraźniejszością jest jedną z najbardziej niezwykłych cech Luksoru.

Kolosy Memnona – FAQ

Kim był Memnon?

Memnon nie był faraonem przedstawionym na posągach. Kolosy przedstawiają Amenhotepa III, natomiast nazwa „Memnon” powstała później w związku z grecko-rzymską interpretacją jednego z posągów.

Kogo przedstawiają Kolosy Memnona?

Oba monumentalne posągi przedstawiają faraona Amenhotepa III. Pierwotnie stały przed wejściem do jego ogromnej świątyni grobowej na zachodnim brzegu Nilu.

Gdzie znajdują się Kolosy Memnona?

Znajdują się na zachodnim brzegu Nilu w Luksorze, na terenie starożytnych Teb. Są częścią kompleksu archeologicznego zachodniego brzegu, obejmującego również między innymi Dolinę Królów i świątynię Hatszepsut.

Dlaczego nazywają się Kolosami Memnona?

Nazwa pochodzi z czasów grecko-rzymskich, kiedy jeden z posągów został utożsamiony z mitycznym Memnonem. Wiązało się to również ze starożytną opowieścią o niezwykłym dźwięku słyszanym o poranku.

Czy Kolosy były częścią świątyni?

Tak. Stały przed wejściem do ogromnej Świątyni Milionów Lat Amenhotepa III. Sama świątynia w dużej mierze nie zachowała się, ale współczesne wykopaliska odsłaniają kolejne jej elementy.

Co stało się ze świątynią Amenhotepa III?

Kompleks został poważnie zniszczony w starożytności, między innymi w wyniku trzęsienia ziemi. Jego kamienie były później ponownie wykorzystywane, dlatego obecnie zachowały się przede wszystkim fragmenty i monumentalne posągi.

Czy Kolosy Memnona są częścią zwiedzania zachodniego brzegu?

Tak. Są jednym z najbardziej znanych punktów na trasie zachodniego brzegu Luksoru i często odwiedza się je przed dalszą wizytą w Dolinie Królów, świątyni Hatszepsut lub innych stanowiskach archeologicznych.

Czy warto zobaczyć Kolosy podczas wycieczki z Hurghady?

Jeśli planujesz zwiedzanie Luksoru, Kolosy dobrze uzupełniają trasę po zachodnim brzegu. Ich największą wartością jest nie tylko sama monumentalna rzeźba, lecz także możliwość poznania historii ogromnej świątyni Amenhotepa III.

Kolosy Memnona – dwa posągi, za którymi kryje się całe miasto

Kolosy Memnona mogą wyglądać jak dwa samotne pomniki stojące przy drodze.

W rzeczywistości opowiadają historię ogromnego kompleksu, potężnego faraona i świata religijnego starożytnych Teb.

Przedstawiają Amenhotepa III, jednego z najważniejszych władców XVIII dynastii. Powstały jako część monumentalnej Świątyni Milionów Lat na zachodnim brzegu Nilu. Ich zadaniem nie było jedynie ozdabianie wejścia. Tworzyły część większego programu architektonicznego, który miał podkreślać królewską potęgę i trwałość pamięci o władcy.

Dziś sama świątynia jest w dużej mierze ruiną, ale prace archeologiczne nadal odsłaniają jej kolejne elementy. Odkrycia sfinksów, posągów Sechmet, kolumn i dekorowanych fragmentów pokazują, jak monumentalny musiał być cały kompleks.

Dlatego podczas wycieczki po zachodnim brzegu Luksoru warto spojrzeć na Kolosy nie tylko jak na dwa ogromne posągi.

Są one punktem wejścia do większej historii.

Historii Amenhotepa III, starożytnych Teb, królewskich świątyń, wierzeń dotyczących życia po śmierci i niezwykłej tradycji monumentalnej architektury Egiptu.

A kiedy po obejrzeniu Kolosów ruszysz dalej w stronę Doliny Królów lub świątyni Hatszepsut, łatwiej będzie dostrzec, że wszystkie te miejsca są częścią jednego wielkiego krajobrazu starożytnych Teb.

Kolosy Memnona stoją więc nie tylko jako świadkowie przeszłości. Są także kluczem do zrozumienia zachodniego brzegu Luksoru.